Yerel Tohumların Korunması

ZEYREK  (Keten Tohumu)

Köyü köy yapan en önemli değerlerden olan atadan kalma tohumlar, iklim değişimleri karşısında da can yeleği görevi üstleniyorlar. Küresel ısınma karşısında yöreye yabancı tohumlardan daha dayanıklı olan yerel tohum mahsülleri, Kars yöresinde 2006'dan beri yürütülen organik tarım projeleri sayesinde bugünün organik ürün pazarında iyi bir gelir kaynağı olmaya adaylar.

Kars Yöresinde yerel tohumlar ve şifali köy ürünleri modern tarım uygulamaları sonucunda yok olmaya yönelmişti. Anadolu'nun ürünlerini yaşatmak için kurulmuş olan Türk-Amerikan Derneği Anatolia Foundation desteğiyle, 2006dan beri Kars yöresinde köy projeleriyle nesli tükenmekte olan yerel tahıl ve tohum çeşitleri geri getirilmiş, organik tarım yöntemleriyle çoğaltılmaktadır. 2007 yılında projeye Kars'ta kurulan STK'mız Yer Gök Anadolu Derneği (2007-2010)tarafından Birleşmiş Milletler'den (GEF Küçük Destek Programı-SGP) bir yıllık ek bir destek alınmıştır.

Projeye bu süreç dahilinde 300e yakın çiftçi ailesi katıldı. Bugün proje uzman kişiler önderliğinde devam etmekte,  ürünlerin ekimi, hasadı, paketlenmesi ve pazara sunulmasıyla ilgili altyapı geliştirilmektedir.

Kars'ın çevre köylerinde köy halkının önemsediği fakat pazara ulaştıramadığından az miktarda ekilen Kavılca , Zeyrek ve Kırmızı Buğday projede korumaya alınan en önemli ürünlerdir.

Bu ürünlerin dışında, yöresel arpa, çavdar, nohut, mercimek ve yem bitkisi olarak kullanılan yabani bezelye türlerinden fiğ (Vicia sativa), korunga (Onobrychis sativa), yonca (Medicago sativa) gibi ürünler de organik olarak yetistirilmektedirler.


ANTİK TAHIL KAVILCA ORGANİK TARIMLA GERİ GETİRİLDİ!...

KAVILCA (KABULCA, KABILCA) Triticum dicoccum

Anadolu topraklarında asırlardır yabani olarak yetişen Kavılca buğday türü, Neolitik Çağlarda ıslah edilerek sofralarda önemli bir yer edinmis. Kars'ta bilhassa Büyük Çatma köyünde az da olsa halen ekilmekte ve kış aylarında tandırda hazırlanan kaz yemekleriyle yenilmekteydi. Proje başlangıcında (2006) yörede zorlukla 2 ton kadar bulduğumuz Kavılca'nın Anadolu'da yaşam sürdürmesini belki de en çok bu geleneğe borçluyuz. Projenin ilk etabında çoğalttığımız Kavılca, Kars yöresinde proje dışında da birçok köye yayılmış durumda.


emmer,grover

İsmet Kızıltepe, Aydıngün Köyü
Kavılca ekmeye devam eden ender çiftçilerden

ZEYREK (KETEN TOHUMU) ve BEZİR (KETEN TOHUMU YAĞI) Linum usitatissimum


Ani Antik Şehir Bezirhanesi

Bu ürünler Kars çevresinde eski zamanlardan beri şifa ve besin kaynağı olarak kullanılmaktaydı. Kars’a 42km uzaklıkta Ani Antik Şehri’nin kazılarıyla meydana çıkan bir bezir üretim atölyesi keten yağı kullanımının yörede geçmiş zamanlara uzandığını gösteriyor. 2006 yılında köy köy dolaşılmış ve sadece 2-3 çiftçide bulunan yöresel zeyrek tohumu, SGP ek desteğiyle 2007'de 17 çiftçiye dağıtılmış, yapılan çalışmalar sonucu 20 tona ulaşmıştı. Bu projenin devamı için özel ekipmana ihtiyaç vardır

KIRMIZI BUĞDAY


Bir sert buğday türü olan kırmızı buğday, Kars yöresinin geleneksel ve besleyici tahıllarından biri. Kırmızı buğday ile yapılan ekmeğin tadı ve aroması Kars köylerinde dillere destan. Buna rağmen köy kadınları büyük uğraşıyla tandırda yaptıkları ekmekte çoğunlukla fabrika unu kullanıyorlar. Kırmızı buğday artık Kars'ta organik olarak yetiştiriliyor ve proje dahilindeki köylerde kırmızı buğday ununa geri dönülüyor. Kars'ın fırınları ise su değirmeninde öğütülen organik kırmızı buğday unundan ekmek dağıtımı yapmaya başladılar.